Một số bệnh răng miệng thường gặp

Một số bệnh răng miệng thường gặp và cách xử lý đúng

Trong phòng khám, có vài vấn đề răng miệng gặp đi gặp lại mỗi ngày. Điểm chung là: đa số khởi phát âm thầm, ít đau lúc đầu, nhưng khi bùng lên thì dễ thành biến chứng. Bài này giúp bạn nhận biết sớm 5 nhóm vấn đề thường gặp: sâu răng, viêm nướu – nha chu, hôi miệng, khô miệng và nấm miệng. Quan trọng hơn, bạn sẽ biết khi nào có thể tự chăm sóc tại nhà và khi nào nên đi khám.

1) Sâu răng

Sâu răng xảy ra khi vi khuẩn trong mảng bám chuyển hóa đường tạo axit. Axit làm mềm và phá hủy men răng theo thời gian. Trẻ em dễ bị sâu răng vì hay ăn vặt, uống đồ ngọt và vệ sinh chưa kỹ. Người lớn cũng không ngoại lệ, nhất là khi khô miệng hoặc có tụt nướu.

Dấu hiệu thường gặp

• Nhói buốt khi ăn nóng, lạnh, ngọt

• Đau khi nhai hoặc cắn xuống

• Thấy lỗ sâu, răng đổi màu nâu/đen

• Thức ăn hay mắc vào một điểm cố định

• Trường hợp nặng có thể sưng nướu, mủ quanh răng, đau lan lên tai hoặc thái dương

Biến chứng nếu để lâu

Sâu răng không tự khỏi. Khi sâu vào ngà và tủy, bạn có thể gặp viêm tủy, áp xe, nhiễm trùng, mất răng. Nhiều người chỉ đi khám khi đau dữ dội, lúc đó điều trị sẽ phức tạp và tốn kém hơn.

Phòng ngừa sâu răng thực tế nhất

• Đánh răng 2 lần/ngày với kem có fluoride, ưu tiên trước khi ngủ

• Làm sạch kẽ răng bằng chỉ nha khoa hoặc dụng cụ làm sạch kẽ

• Hạn chế ăn vặt “nhấm nháp cả ngày”, đặc biệt đồ ngọt dính

• Khám răng định kỳ để phát hiện lỗ sâu sớm

• Uống nước thường xuyên, nhất là người hay khô miệng

• Trẻ em có thể hàn dự phòng sâu răng từ nhỏ để hạn chế sâu răng

2) Viêm nướu và bệnh nha chu

Viêm nướu là giai đoạn sớm của bệnh nướu. Nguyên nhân chính là mảng bám và cao răng bám sát viền nướu. Ở giai đoạn này, bệnh có thể đảo ngược nếu vệ sinh đúng và lấy cao răng kịp thời.

Dấu hiệu cảnh báo

• Nướu đỏ, sưng, mềm

• Chảy máu khi chải răng hoặc dùng chỉ

• Hôi miệng dai dẳng

• Có thể không đau, nên rất dễ bị bỏ qua

Khi nào viêm nướu đã chuyển sang nha chu?

Nếu tình trạng kéo dài, viêm lan xuống mô nâng đỡ răng và xương ổ răng. Bạn có thể gặp tụt nướu, răng lung lay, hở kẽ, ê buốt chân răng và nguy cơ mất răng.

Ai dễ bị hơn?

• Vệ sinh răng kém, hút thuốc

• Tiểu đường, suy giảm miễn dịch

• Khô miệng, dùng một số thuốc dài ngày

• Thay đổi nội tiết (dậy thì, thai kỳ)

• Stress, dinh dưỡng kém

3) Hôi miệng

Vì sao bị hôi miệng?

Hôi miệng thường đến từ 3 nhóm nguyên nhân:

• Trong miệng: mảng bám, sâu răng, viêm nướu – nha chu, lưỡi bẩn, thức ăn kẹt kẽ

• Thói quen: hút thuốc, uống ít nước, ăn nhiều thực phẩm mùi mạnh

• Ngoài miệng: viêm mũi xoang, viêm họng, trào ngược dạ dày

Bạn có thể làm gì trước?

• Làm sạch kẽ răng mỗi ngày

• Chải lưỡi nhẹ nhàng

• Uống đủ nước

• Điều trị sâu răng, lấy cao răng nếu có

Nếu hôi miệng kéo dài dù vệ sinh tốt, nên đi khám để tìm đúng nguyên nhân.

4) Khô miệng

Khô miệng quan trọng hơn bạn nghĩ

Nước bọt không chỉ giúp dễ nuốt. Nó còn trung hòa axit, rửa trôi mảng bám và bảo vệ men răng. Khô miệng kéo dài làm tăng sâu răng, viêm nướu, hôi miệng và nấm miệng.

Nguyên nhân thường gặp

• Tác dụng phụ của thuốc (đặc biệt thuốc chống trầm cảm, chống dị ứng, thuốc huyết áp…)

• Thở miệng, ngáy

• Hút thuốc, uống nhiều cà phê/đồ có cồn

• Xạ trị vùng đầu cổ, một số bệnh toàn thân

Cách cải thiện

• Uống nước đều trong ngày

• Nhai kẹo cao su không đường (nếu phù hợp)

• Tránh nước súc miệng có cồn

• Hạn chế caffeine, đồ ngọt, đồ chua

• Khám nha sĩ nếu khô miệng kéo dài để đánh giá nguyên nhân và nguy cơ sâu răng

5) Nấm miệng (Candida)

Nấm miệng là gì?

Nấm miệng thường do Candida. Biểu hiện hay gặp là mảng trắng trên lưỡi hoặc niêm mạc má. Khi cạo có thể đỏ rát và dễ chảy máu nhẹ.

Ai dễ bị?

• Trẻ nhỏ

• Người đeo răng giả

• Người dùng corticosteroid dạng hít

• Người suy giảm miễn dịch

• Người khô miệng kéo dài

Điều trị cần đúng cách

Nấm miệng cần thuốc chống nấm theo chỉ định. Đồng thời phải vệ sinh răng miệng tốt và làm sạch khí cụ (răng giả, máng, hàm duy trì) nếu có. Không nên tự ý dùng thuốc hoặc lạm dụng nước súc miệng mạnh vì có thể làm mất cân bằng hệ vi khuẩn có lợi.

Khi nào bạn nên đi khám nha sĩ ngay?

• Đau răng tăng dần, đau khi nhai hoặc đau về đêm

• Sưng nướu, có mủ, sốt hoặc hơi thở hôi rõ rệt kèm đau

• Chảy máu nướu thường xuyên dù chải nhẹ

• Khô miệng kéo dài, sâu răng xuất hiện liên tục

• Mảng trắng nghi nấm kéo dài, rát miệng

FAQ – Một số bệnh răng miệng thường gặp

Sâu răng có tự khỏi không?
Không. Sâu răng tiến triển theo thời gian và cần điều trị để dừng phá hủy mô răng.

Nướu chảy máu khi chải răng có phải bình thường?
Không nên coi là bình thường. Đây là dấu hiệu viêm nướu hoặc nha chu và cần kiểm tra mảng bám, cao răng.

Hôi miệng do đâu là thường gặp nhất?
Thường do mảng bám, viêm nướu – nha chu, sâu răng, lưỡi bẩn hoặc thức ăn kẹt kẽ răng.

Khô miệng có làm tăng sâu răng không?
Có. Thiếu nước bọt làm giảm khả năng tự bảo vệ của miệng, khiến sâu răng và viêm nướu dễ xảy ra hơn.

Nấm miệng có lây không?
Có thể lây trong một số điều kiện, nhưng quan trọng hơn là nấm bùng lên khi miễn dịch yếu, khô miệng hoặc vệ sinh kém.