Ở tuổi cao, sức khỏe răng miệng không chỉ là chuyện “ăn nhai cho tiện” hay “cười cho đẹp”. Răng – nướu – nước bọt là cửa ngõ của hệ tiêu hóa, đồng thời có liên quan mật thiết đến sức khỏe toàn thân.
Khi răng miệng xuống cấp, người lớn tuổi thường gặp 3 hệ quả rõ ràng:
Ăn nhai kém → dinh dưỡng giảm: dễ sụt cân, mệt mỏi, hấp thu kém.
Viêm nhiễm kéo dài → ảnh hưởng sức khỏe toàn thân: cơ thể “mất sức” vì phải chống viêm liên tục.
Giảm chất lượng sống: ngại giao tiếp, mất tự tin, ngủ kém vì đau – ê – khó chịu.
Thực tế cho thấy, tuổi càng cao thì nguy cơ mất răng, viêm nha chu, sâu răng, khô miệng càng tăng. Và điều đáng tiếc là nhiều người chỉ đi khám khi đã đau nhiều hoặc mất răng lâu năm – lúc này việc điều trị thường phức tạp hơn và tốn thời gian hơn.
Những bệnh răng miệng thường gặp ở người cao tuổi
1) Bệnh nha chu (viêm nướu – viêm quanh răng)
Đây là nhóm bệnh rất phổ biến ở người cao tuổi. Bệnh bắt đầu từ mảng bám vi khuẩn, lâu ngày tạo cao răng, gây viêm nướu và tiến triển thành viêm nha chu, dẫn đến tiêu xương ổ răng và răng lung lay.
Dấu hiệu hay gặp:
Nướu sưng đỏ, dễ chảy máu khi chải răng
Hơi thở hôi kéo dài
Răng lung lay, thưa dần, cảm giác “răng dài ra” (do tụt nướu)
2) Sâu răng
Sâu răng xảy ra khi vi khuẩn phân hủy thức ăn (đặc biệt là tinh bột – đường) tạo acid làm hỏng cấu trúc răng.
Ở người cao tuổi, sâu răng có thể xuất hiện ở:
Mặt nhai
Kẽ răng
Vùng cổ răng (đặc biệt khi tụt nướu)
3) Khô miệng
Tuổi cao, tuyến nước bọt hoạt động kém hơn; cộng thêm nhiều người có bệnh nền và phải dùng thuốc kéo dài, khiến khô miệng tăng lên.
Khô miệng không chỉ gây khó chịu, mà còn:
Tăng nguy cơ sâu răng, hôi miệng
Khó nhai – khó nuốt
Dễ loét niêm mạc
4) Mòn răng và ê buốt răng
Mòn răng cơ học: chải răng quá mạnh, nghiến răng, nhai lệch một bên…
Mòn răng hóa học: do acid trong thực phẩm hoặc trào ngược dạ dày.
Ê buốt răng thường liên quan đến tụt nướu, lộ ngà, mòn cổ răng… khiến người lớn tuổi ngại ăn đồ nóng/lạnh, ảnh hưởng dinh dưỡng.
5) Rối loạn khớp thái dương hàm
Nguyên nhân có thể do mất răng lâu ngày, khớp cắn sai, nghiến răng, thoái hóa khớp…
Triệu chứng thường gặp:
Đau – mỏi hàm, đau quanh tai
Há miệng nghe tiếng “lục cục”
Nhai lâu bị mỏi, có thể kèm đau đầu
6) Suy yếu cơ vận động miệng và giảm vị giác
Ngay cả khi còn đủ răng, khả năng nhai – nuốt vẫn có thể giảm do cơ yếu, giảm tiết nước bọt và giảm vị giác. Hệ quả là ăn không ngon, chán ăn, thiếu chất.
7) Thoái hóa niêm mạc miệng
Niêm mạc mỏng hơn, dễ tổn thương, lâu lành. Một số trường hợp có thể xuất hiện bóng nước, loét, nhiễm khuẩn… nên cần được kiểm tra sớm để loại trừ các vấn đề nghiêm trọng.
8) Mất răng
Mất răng ở người cao tuổi thường do sâu răng hoặc viêm nha chu. Mất răng không chỉ “thiếu một chiếc răng”, mà kéo theo:
Nhai kém → giảm dinh dưỡng
Răng xô lệch → sai khớp cắn
Tiêu xương hàm theo thời gian
Khuôn mặt có thể hóp lại, trông già hơn
Chăm sóc sức khỏe răng miệng cho người cao tuổi như thế nào?
1) Dinh dưỡng hợp lý để răng – nướu khỏe hơn
Ăn đủ chất: đạm – béo tốt – rau xanh – trái cây
Hạn chế đồ ngọt và ăn vặt nhiều lần trong ngày
Tránh thức ăn quá cứng, quá nóng hoặc quá lạnh nếu đang ê buốt
Uống đủ nước để hỗ trợ làm sạch khoang miệng và giảm khô miệng
2) Vệ sinh răng miệng đúng cách mỗi ngày
Chải răng 2 lần/ngày với kem có fluoride
Chải nhẹ nhàng, đúng kỹ thuật; đừng “chà mạnh cho sạch” vì dễ mòn cổ răng, tụt nướu
Làm sạch lưỡi (bàn chải hoặc dụng cụ cạo lưỡi)
Dùng chỉ nha khoa hoặc tăm nước để làm sạch kẽ răng
Hạn chế dùng tăm xỉa răng vì dễ gây tổn thương nướu và mòn cổ răng
Có thể dùng nước súc miệng phù hợp theo tư vấn nha sĩ (đặc biệt khi có viêm nướu/hôi miệng)
3) Khám nha khoa định kỳ 6 tháng/lần
Khám định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề thường “âm thầm” ở người lớn tuổi như: sâu kẽ, viêm nha chu, mòn răng, tổn thương niêm mạc…
Thông thường, bác sĩ sẽ:
Vệ sinh răng miệng, lấy cao răng
Kiểm tra nướu – khớp cắn – độ lung lay răng
Chỉ định chụp phim khi cần để đánh giá răng và xương hàm
Tư vấn kế hoạch chăm sóc hoặc điều trị phù hợp với tình trạng sức khỏe tổng thể
4) Nếu mất răng, nên phục hình sớm
Người cao tuổi bị mất răng (một răng hay nhiều răng) nên đi khám sớm để tránh răng xô lệch và tiêu xương hàm.
Ngày nay, tùy tình trạng xương – nướu – sức khỏe toàn thân, bác sĩ có thể tư vấn các phương án phục hình như:
Hàm giả tháo lắp
Cầu răng
Cấy ghép Implant (có thể thay thế 1 răng đến toàn hàm, tối ưu ăn nhai và thẩm mỹ)
Điểm quan trọng là: mỗi người lớn tuổi có nền sức khỏe khác nhau, nên phương án tốt nhất luôn cần thăm khám trực tiếp và đánh giá kỹ lưỡng.
Khi nào người cao tuổi nên đi khám ngay?
Nếu có một trong các dấu hiệu sau, nên đi khám sớm:
Chảy máu nướu, hôi miệng kéo dài
Đau khi nhai, răng lung lay, răng thưa nhanh
Ê buốt nhiều, sợ ăn nóng/lạnh
Khô miệng liên tục, hay loét miệng
Mất răng, nhai lệch một bên lâu ngày
Đau vùng hàm – quanh tai, há miệng khó
Kết luận
Chăm sóc nha khoa cho người cao tuổi là chăm sóc dinh dưỡng – sức khỏe – chất lượng sống. Chỉ cần duy trì vệ sinh đúng, ăn uống hợp lý, khám định kỳ và phục hình sớm khi mất răng, người lớn tuổi hoàn toàn có thể giữ được nụ cười khỏe mạnh và ăn nhai thoải mái
Nếu gia đình mình có bố mẹ/ông bà đang gặp tình trạng: chảy máu nướu – hôi miệng – ê buốt – răng lung lay – mất răng, chị khuyên nên kiểm tra sớm để can thiệp nhẹ nhàng ngay từ đầu.
Nha Khoa Minh Thu sẵn sàng hỗ trợ thăm khám – chụp phim – tư vấn lộ trình chăm sóc/điều trị phù hợp với sức khỏe toàn thân của người lớn tuổi.
Liên hệ phòng khám để đặt lịch tư vấn và được hướng dẫn chi tiết.
Đặt lịch thăm khám
Vui lòng để lại thông tin, phòng khám sẽ liên hệ sớm nhất.
